Menopoz baş ağrısı yapar mı? Migren ve perimenopoz

Menopozda baş ağrısı nasıl hissedilir?

NHS, menopoz belirtileri arasında “her zamankinden daha kötü” baş ağrıları ve migreni sayar (NHS, Menopause: symptoms). Bazı kadınlar baş ağrılarının sıklaştığını, bazıları da yıllardır yaşadıkları migrenin değiştiğini fark eder.

İki türü ayırmak işine yarar:

• Sıradan baş ağrısı: Çoğu zaman tehlikeli değildir ve birkaç gün içinde geçer. Stres, öğün atlama, yetersiz sıvı alımı, fazla alkol, kötü duruş ve göz bozuklukları gibi günlük nedenlerle ortaya çıkabilir. NHS, adet ve menopoza bağlı hormon değişimlerini de baş ağrısının sık nedenleri arasında sayar (NHS, Headaches).
• Migren: Çoğu zaman başın bir tarafında, zonklayıcı, hareketle artan bir ağrıdır. Bulantı, kusma, ışığa ve sese hassasiyet eşlik edebilir. Bazı kişilerde ağrıdan önce aura denen uyarı belirtileri olur: görmede parıltılar, zigzag çizgiler ya da karıncalanma gibi. Aura 1 saatten uzun sürmemelidir (NHS, Migraine).

Migren neden perimenopozda artar?

Migren kadınlarda erkeklere göre daha sık görülür ve hormonlarla yakından ilişkilidir. Adetten hemen önce ya da adet sırasında gelen ataklara adet migreni denir; bu ataklar çoğu zaman daha uzun ve şiddetlidir (NHS, Migraine).

Perimenopoz, yani menopoza geçiş dönemi, hormon düzeylerinin düzenli bir şekilde değil, iniş çıkışlarla değiştiği bir dönemdir. The Migraine Trust’a göre perimenopozda migren ataklarının daha sık ve daha şiddetli olması yaygındır. Bunun ana nedeni hormonlardaki, özellikle östrojendeki hızlı dalgalanmalardır (The Migraine Trust, Migraine and menopause). Amerikan Migren Vakfı da perimenopozdaki hormon dalgalanmalarının daha fazla atağa ve bazı kadınlarda daha şiddetli ağrıya yol açabileceğini belirtir (American Migraine Foundation, Migraine and Menopause).

Perimenopozun başka belirtileri de dolaylı yoldan baş ağrısını etkileyebilir. Gece terlemesi ve uykusuzluk uyku düzenini bozar; yorgunluk ve stres de bilinen tetikleyicilerdir (NHS, Migraine). Amerikan Migren Vakfı, sıcak basması ve uykusuzluk gibi belirtilerin de migrenle birlikte izlenmesini önerir (American Migraine Foundation, Migraine and Menopause). Uyku sorunların varsa menopozda uykusuzluk yazısı yardımcı olabilir.

Menopozdan sonra baş ağrısı ve migren ne olur?

Burada iyi bir haber var. NHS’e göre kadınlarda migren çoğu zaman menopozdan sonra hafifler (NHS, Migraine). The Migraine Trust da menopoz sonrasında atakların daha seyrek ve daha hafif olmasının yaygın olduğunu, ancak hormonların tam olarak dengelenmesinin birkaç yıl sürebileceğini belirtir (The Migraine Trust, Migraine and menopause). Amerikan Migren Vakfı’na göre pek çok kadında hormon düzeyleri sabitlendikçe ataklar azalır ya da tamamen durur (American Migraine Foundation, Migraine and Menopause). Yani perimenopozda yaşadığın kötüleşmenin kalıcı olması gerekmez; bu dönemi kayıt tutarak ve hekiminle konuşarak geçirmek işini kolaylaştırır.

Ancak bu herkes için geçerli değildir. Rahim ya da yumurtalıkların ameliyatla alınmasıyla girilen menopozda (cerrahi menopoz) migrenin sürmesi ya da kötüleşmesi daha olasıdır. The Migraine Trust, böyle bir ameliyat öncesinde migren üzerindeki olası etkileri hekiminle konuşmanı önerir (The Migraine Trust, Migraine and menopause).

Hangi baş ağrısı acildir?

Çoğu baş ağrısı tehlikeli değildir. Ama bazı belirtiler acil değerlendirme gerektirir. NHS bu durumları şöyle sıralar (NHS, Headaches; NHS, Migraine):

Hemen 112’yi ara ya da acil servise git:

• Baş ağrısı aniden başladı ve aşırı şiddetliyse.
• Son 3 ay içinde başını çarptıysan.
• Nöbet, yüzde ya da bedende uyuşma veya güçsüzlük, konuşma, denge, yürüme ya da hafıza sorunu varsa.
• Uyku hâli, bilinç bulanıklığı ya da görme kaybı varsa.
• Bardakla bastırınca solmayan bir döküntü varsa.
• Çok yüksek ateş, ense sertliği ya da parlak ışığa hassasiyet varsa.

Acil servise kendin araba kullanarak gitme (NHS, Headaches).

Aynı gün hekimine ulaş:

• Baş ağrısıyla birlikte görme ya da göz sorunu varsa.
• Ağrı öksürme, hapşırma, eğilme ya da egzersizle başlıyor veya artıyorsa.
• Baş ağrısıyla birlikte kusma varsa.
• Yemek yerken çenede ağrı ya da saçlı deride hassasiyet varsa.
• Migren atağı 72 saatten uzun sürüyorsa ya da aura 1 saatten uzun sürüyorsa.

(NHS, Headaches; NHS, Migraine)

Bu belirtilerden biri varsa durumu menopoza bağlayıp bekleme.

Baş ağrısının başka nedenleri neler?

NHS, baş ağrısının sık nedenleri arasında soğuk algınlığı ve grip, stres, fazla alkol, kötü duruş, göz bozuklukları, öğün atlama, yetersiz sıvı alımı, çok fazla ağrı kesici kullanımı ve adet ya da menopoza bağlı hormon değişimlerini sayar (NHS, Headaches).

Özellikle ağrı kesici kullanımı önemlidir. NHS, ağrı kesicilerin haftada en fazla 2 gün kullanılmasını önerir; daha sık kullanım baş ağrısını artırabilir ve migreni kontrol etmeyi zorlaştırabilir (NHS, Migraine). The Migraine Trust buna ilaç aşırı kullanımı baş ağrısı der (The Migraine Trust, Migraine and menopause).

Baş ağrısı günlüğü neden işe yarar?

NHS, baş ağrısı günlüğü tutmanın baş ağrılarını neyin tetiklediğini anlamana yardım edebileceğini belirtir (NHS, Headaches). The Migraine Trust da günlüğün migren, adet döngüsü ve menopoz belirtileri arasındaki bağlantıyı gösterebileceğini ve bu kaydı aile hekimine götürmeni önerir (The Migraine Trust, Migraine and menopause).

Günlüğe yazabileceklerin:

• Ağrının tarihi, başlangıç saati ve süresi
• Şiddeti (örneğin 0–10 arası)
• Ağrının yeri ve niteliği: zonklayıcı mı, baskı şeklinde mi?
• Aura, bulantı, ışık ya da ses hassasiyeti olup olmadığı
• Adet günü ya da son adet tarihi
• O gece nasıl uyuduğun, sıcak basması ya da gece terlemesi olup olmadığı
• Atlanan öğünler, kafein ve alkol
• Aldığın ağrı kesici ve kaç gün kullandığın

Adet düzenin de değişiyorsa 45 yaşında adet düzensizliği yazısı bu dönemi anlamana yardım edebilir.

Baş ağrısı için doktora ne zaman gitmeli, ne sormalı?

Kendi önlemlerin işe yaramıyorsa, baş ağrıların giderek kötüleşiyorsa ya da düzenli olarak baş ağrısı yaşıyorsan aile hekimine başvur (NHS, Headaches). Ağrı kesicilere giderek daha sık ihtiyaç duyuyorsan bunu da konuş; aile hekimi tedavisi yeterli olmazsa bir baş ağrısı polikliniğine ya da nöroloji uzmanına yönlendirilmeyi isteyebilirsin (The Migraine Trust, Migraine and menopause).

Sorabileceğin sorular:

• Baş ağrılarım migren mi, başka bir tür mü?
• Perimenopozdaki hormon değişimleriyle bağlantılı olabilir mi?
• Auram varsa bu, ileride konuşacağımız seçenekleri nasıl etkiler?
• Ağrı kesici kullanımım güvenli sınırda mı?
• Bir nöroloji uzmanına yönlendirilmem gerekir mi?

Bu sayfa tedavi seçeneklerini anlatmaz. Baş ağrısı ve menopoz belirtilerine yönelik seçenekleri hekiminle konuşmalısın.